radioerasitexnisam logo

Winamp, iTunes Windows Media Player Real Player QuickTime

 Το μυστικό πείραμα της Καστέλλας 1903                                                                                                                                               

 

Μπρανλύ

Η γραφική Καστέλλα του Πειραιά πριν από 100 και πλέον χρόνια δεν ήταν μόνο ένας όμορφος παραθεριστικός λόφος, αλλά και τόπος πειραμάτων, για τα οποία ελάχιστα πράγματα έχουν γίνει γνωστά.

Ο Γάλλος Εντουάρ Μπρανλί (Edouard Branly) ήταν φυσικός και Καθηγητής στο Καθολικό Ινστιτούτο του Παρισιού. Είχε μπει κι αυτός στην κούρσα που διεξάγονταν μεταξύ επιστημόνων από όλο τον κόσμο στην ανάπτυξη της Ασύρματης Επικοινωνίας. Ήξερε πολύ καλά όπως κι οι άλλοι επιστήμονες ότι η επίτευξη αυτή θα άλλαζε το μέλλον της ανθρωπότητας.
 
Άνθρωποι θα επικοινωνούσαν μεταξύ τους χωρίς την χρήση καλωδίων αλλά ασύρματα.
Ανταγωνιστής του Μπρανλί ήταν κυρίως ο Ιταλός Μαρκόνι χωρίς να αποκλείονται και πολλοί άλλοι.
 

Ο Μπρανλί με την συσκευή του

Η Συσκευή του Μπρανλί αποτελούνταν από ένα σωλήνα γεμάτο ρινίσματα σιδήρου που πλησίαζαν το ένα το άλλο όταν στα άκρα του σωλήνα εφαρμοζόταν μια τάση και αναπαρήγαγε τα σήματα.

 

Αναφορές στο διαδίκτυο για το «πείραμα» επικεντρώνονται στις δοκιμές που έγιναν για τη χρήση του «άνευ σύρματος τηλεγράφου» σε πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, αν και όλα δείχνουν ότι βασικός στόχος ήταν η βελτίωση των επικοινωνιών του Στρατού Ξηράς, σε μια προσπάθεια δημιουργίας του φορητού ασύρματου.

Ομως, μια σειρά νέων στοιχείων δείχνει ότι με επίκεντρο τον επίγειο σταθμό ασύρματου, που δημιουργήθηκε τότε στην Καστέλλα, έγιναν και ορισμένα άλλα, πολύ σημαντικά πειράματα.

Ο φυσικομαθηματικός, καθηγητής και πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Τιμολέων Αργυρόπουλος (1847-1912), μια αξιοσέβαστη επιστημονική προσωπικότητα, που οι σύγχρονοί του αποκαλούσαν «ο κύριος ηλεκτρικός», σε ομιλία του στον φιλολογικό σύλλογο «Παρνασσός», παρουσίασε ορισμένα από τα νέα πειράματα δίνοντας έμφαση «{εις} τας ποικίλας εφαρμογάς της ηλεκτρικής ακτινοβολίας ιδία εις την ναυτικήν και στρατιωτική τέχνην και έδειξε πως δύναται τις ν’ αναφλέξη πολλούς υπονόμους εκ μεγάλης αποστάσεως δι’ ενός μόνο ηλεκτρικού σπινθήρος άνευ της βοήθειας αγωγών συρμάτων» (πηγή: εφ. «Εστία» φ.15/11/1903).

Αυτό το πείραμα θεωρείται ότι αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία της τορπίλης.

Γι’ αυτό, φαίνεται ότι τα πειράματα παρακολουθούσε και «ο διευθυντής υποβρυχίου αμύνης» («Σκριπ» 23.9.1903).

argyropoulos skrip 0

 

Οι επιστήμονες αυτοί έκαναν τα πειράματά τους μυστικά σε περιοχές διαφορετικές από αυτές της εθνικής τους καταγωγής προκειμένου να αποφύγουν την παρακολούθηση των ερευνών τους χωρίς αυτό να το καταφέρνουν πάντα.
 
 Ξαφνικά ο Μαρκόνι κι ενώ οι έρευνές του είχαν κολλήσει στα 275 μέτρα απόσταση σήματος, εμφανίζεται να εκπέμπει το γράμμα "S" (σε μορς) από την Κορνουάλη της Ουαλίας στον Άγιο Γεώργιο της Νέας Γης, ενώνοντας έτσι της δύο ακτές του Ατλαντικού Ωκεανού. Όμως ο Μαρκόνι για να το πετύχει αυτό έχει χρησιμοποιήσει μια συσκευή που την κατασκεύασε ο Εντουάρ Μπρανλί το 1890. Χωρίς να μπούμε στα ενδότερα της ασύρματης επικοινωνίας απλά να πούμε ότι χωρίς αυτή την συσκευή, ο Μαρκόνι δεν θα μπορούσε να κάνει την εκπομπή.
 
Όταν ο Μαρκόνι ανακοίνωσε το επίτευγμά του ο Μπρανλί του στέλνει πικραμένος τηλεγράφημα "αυτό το όμορφο επίτευγμά σας οφείλεται στην ανακάλυψη του κύριου Μπρανλί". Αργότερα η κοινότητα αναγνώρισε ότι ο Μαρκόνι δεν ήταν εφευρέτης αλλά σπουδαίος καινοτόμος και επιχειρηματίας.
 
Ο Μπρανλί τότε έβαλε στο μυαλό του να πετύχει κάτι περισσότερο από τον Μαρκόνι. Για τον σκοπό αυτό τον Μάρτιο του 1903 ο Μπρανλί έρχεται σε συμφωνία με τον τότε Υπουργό Ναυτικών Καραπάνο, η Ελλάς να βάλει τα μέσα και ο ίδιος την τεχνογνωσία. 
 
 Συγκεκριμένα ο Μπρανλί έχει δημιουργήσει μια εταιρεία με την επωνυμία "Γαλλική εταιρεία Τηλεγράφων και Τηλεφώνων άνευ σύρματος" που εκπροσωπείται από τον Ιούλιο Μπερτράν. Αυτός έρχεται σε επαφή με τον τότε Υπουργό Ναυτικών Καραπάνο και του προτείνει τα πειράματα να γίνουν στην Ελλάδα προς όφελος του Βασιλικού Ναυτικού το οποίο θα αποκτήσει ξαφνικά ένα μεγάλο όπλο. Την επικοινωνία. Ο Καραπάνος αμέσως ενημερώνει τον τότε Διάδοχο Κωνσταντίνο Α΄ ο οποίος συμφωνεί αμέσως. Η επικοινωνία αυτή γίνεται μέσω της Γαλλικής Πρεσβείας Αθηνών.
Ήταν ήδη γνωστό στην επιστημονική κοινότητα, το ενδιαφέρον της ελλάδας για την επικοινωνία. Το 1902 το Υπουργείο Ναυτικών είχε ήδη κάνει μια προσπάθεια με πομπό που είχε εγκαταστήσει στην Φρεαττύδα και δέκτη στο Παλαιό Φάληρο.
  
Αποφασίζουν τότε να δημιουργηθεί ένας επίγειος σταθμός στην Κορυφή του Λόφου της Καστέλλας ενώ ένας άλλος εντός πολεμικού πλοίου στο οποίο μάλιστα θα γίνουν τροποποιήσεις ώστε να δημιουργηθεί ένας ειδικός θάλαμος με τα μέσα και τους χειριστές της συσκευής. Το πλοίο όμως αυτό θα πρέπει να διαθέτει και ηλεκτρικομηχανή, κάτι που δεν ήταν σύνηθες για την εποχή. Έτσι το Ναυτικό διαθέτει το ατμόπλοιο "Ευρώτα". Ο "Ευρώτας" διαμορφώνεται σύμφωνα με το σχέδιο και εφοδιάζεται με την συσκευή του Μπρανλί ενώ τοποθετείται και ειδικό ραδιο-ιστίο ύψους 3 μέτρων.

evrotas1b

 Η πρόταση για την δημιουργία αυτού του σταθμού στον λόφο της Καστέλλας ανήκε στον Καραπάνο ο οποίος είχε διατελέσει Υπουργός στην προγενέστερη Κυβέρνηση του Κουμουνδούρου και σύχναζε στην εξοχική κατοικία του Κουμουνδούρου στην Καστέλλα. Επίσης λίγο πιο πάνω στην Καστέλλα βρίσκονταν και η οικία του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη επίσης υπουργού στην ίδια Κυβέρνηση. 
 
Το Υπουργείο Ναυτικών, διατάζει το Ναύσταθμο να διαθέσει ομάδα Αρμενιστών οι οποίοι υπό τις οδηγίες του Μπρανλί θα τοποθετήσουν τρεις τεράστιους ιστούς στην Καστέλλα, που θα συλλέγουν ή θα εκπέμπουν ραδιοκύματα.

Αποφασίζουν το πλοίο να ταξιδεύει σε απόσταση 300 χιλιομέτρων από την Καστέλλα και να εκπέμπει διαρκώς. Τα πειράματα υπολογίζουν ότι θα διαρκέσουν μια περίοδο έξι μηνών. Στην πορεία του χρόνου μπαίνει και δεύτερο σκάφους του Ναυτικού στα πειράματα το ατμόπλοιο "Αχελώος" ενώ πληροφορίες υπάρχουν και για το "Σύρος". 

Αρχικά τοποθετούν την επίγεια εγκατάσταση εντός του μόνιμου πυροβολείου που υπήρχε στην κορυφή της Καστέλλας. Αργότερα λόγω πληθώρας και όγκου των μηχανημάτων αναγκάζονται να κάνουν νέα κατασκευή πάνω στην Δεξαμενή της Καστέλλας.
 
Η Ηλεκτρική Εταιρεία τον Ιούλιο του 1903, διαβιβάζει έγγραφο σύμφωνα με το οποίο αδυνατεί να χορηγεί στον Σταθμό, ρεύμα καθ΄ όλη την διάρκεια της ημέρας. Τότε ο Μπρανλί φέρνει από την Γαλλία ολόκληρη συστοιχία συμπυκνωτών μεγάλης χωρητικότητας να δίνουν ρεύμα όταν η Ηλεκτρική αδυνατεί.
 
Καταφτάνουν 5 τεράστια κιβώτια στο Τελωνείο του Πειραιά, το οποίο δεν επιτρέπει την εισαγωγή τους. Το Υπουργείο Ναυτικών δεν θέλει να ενημερώσει το Τελωνείο για το "πείραμα". Τελικά διαβιβάζει σημείωμα ότι θα χρησιμοποιηθούν στο Ναύσταθμο.
Το επόμενο πρόβλημα είναι ο Δήμαρχος Πειραιά ο οποίος θα πρέπει να είναι ενήμερος και να δώσει σχετική άδεια για την κατασκευή του Σταθμού πάνω στην Δεξαμενή.
 
ΠΕΙΡΑΜΑ ΚΑΣΤΕΛΑΣ
Εν τω μεταξύ το βασιλικό ναυτικό έχει συγκροτήσει μια "Ειδική Ομάδα" αποτελούμενη από τους: Υποπλοίαρχο Ηπίτη και τον Ηλεκτρολόγο Ανθυποπλοίαρχο Δοσίου που έχουν γίνει η σκιά του Μπρανλί. Αποφασίζουν σε αυτή την "Ειδική Ομάδα" να μπουν και εκτός ναυτικού αλλά σχετικοί με τα πειράματα. Έτσι εντάσσονται οι: Καθηγητές Τιμολέων Αργυρόπουλος, Χρηστομάνος και Δαμβέργης τους οποίους προτείνει η Πρυτανεία του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ σταδιακά εντάσσονται και Αξιωματικοί του Στρατού και ιδιώτες φυσιοδίφες κυρίως ως προς το αντικείμενο. Σίγουροι για την επιτύχια του εγχειρήματος μετατρέπουν όχημα το οποίο το ονομάζουν "Φορητό σταθμό τηλέγραφου άνευ συρμάτων"
Ειδικά από την προαναφερόμενη ομάδα, σημαντική ήταν η προσφορά του Καθηγητού Φυσικής Τιμολέοντα Αργυρόπουλου, που οι Αθηναίοι τον αποκαλούν ο "κύριος ηλεκτρικός" ο οποίος την εποχή εκείνει υποστήριζε και έδινε διαλέξεις για την χωρίς σύρματα επικοινωνία και ειδικά την εφαρμογή της χρήσης της στα πλοία. Αυτός δίνει την ώθηση στην επιτροπή στην οποία εντάσσονται και ο Πλωτάρχης Παπαχρήστου, ο Παπαρηγόπουλος και ο Μαλικόπουλος.
 
Από τον Ανθυπολοχαγό Πυροβολικού Πετρόπουλο μαθαίνουμε τα εξής:
  
"Μετά την αποφοίτησιν μου εκ της Ανωτέρας Ηλεκτρολογικής Σχολής των Παρισίων, διαταχθείς υπό του υπουργού των Εσωτερικών να παρακολουθήσω τα κατά τον παρελθόντα Νοέμβριον γενόμενα πειράματα επί του εν Καστέλλα ιδρυθέντος σταθμού του άνευ σύρματος τηλεγράφου".
 
Ο ίδιος ο Πετρόπουλος στο ημερολόγιό του τονίζει πως επρόκειτο περί ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΕΝ ΚΑΣΤΕΛΛΑ ΙΔΡΥΘΕΝΤΟΣ ΣΤΑΘΜΟΥ
 
Η Καστέλλα αγνοείται ιστορικά καθώς και τα ατμόπλοια των πειραμάτων.

Οι δοκιμές στα 3 πλοία του πολεμικού ναυτικού είναι πετυχημένες. Τα ατμόπλοια "ΕΥΡΩΤΑΣ", "ΑΧΕΛΩΟΣ" και "ΣΥΡΟΣ" επικοινωνούν με την Καστέλλα και ο επίγειος σταθμός απαντά. 
Το νέο μεταδίδεται πλέον πανηγυρικά στον Τύπο χωρίς να υπάρχει πλέον το στοιχείο της μυστικότητας.

ΠΕΙΡΑΜΑ ΚΑΣΤΕΛΑΣ2

πειραμα καστέλλας

πειραμα της Καστέλλας

Ακόμα, έγιναν πειράματα για τον «συντονισμό» μεταξύ δύο τηλεγραφικών σταθμών για μεγαλύτερη ασφάλεια των επικοινωνιών αλλά και για τη μετεωρολογική χρήση των ηλεκτρικών κυμάτων…

Τα επίσημα στοιχεία ακόμα και για τις δοκιμές του «άνευ σύρματος τηλεγράφου» στην Καστέλλα είναι ελάχιστα.

Αντίθετα, είναι ευρέως γνωστές οι δοκιμές σε άλλες περιοχές της Αθήνας, μεταξύ των οποίων και αυτές που έδωσαν την ονομασία Ασύρματος στη περιοχή ανάμεσα στο Θησείο και στα Πετράλωνα.

 
Η επίσημη ανακοίνωση του Βασιλικού Ναυτικού αναφέρει: 
 
"Οι πομποί και οι δέκτες του "ΥΔΡΑ", "ΣΠΕΤΣΑΙ" και "ΨΑΡΑ" ελειτούργησαν κανονικώς". 
 
 Ίσως γιατί και τα τρια ήταν Θωρηκτά και γνωστά στον ελληνικό λαόίσως για κάποιο άλλο λόγο που εμείς αγνοούμε τα 3 ατμόπλοια που μετασκευάστηκαν (ΕΥΡΩΤΑΣ, ΑΧΕΛΩΟΣ και ΣΥΡΟΣ) και επί των οποίων έγιναν οι Δοκιμές δεν έγιναν ποτέ γνωστά. Επίσης ιστορικά έμεινε γνωστή η περιοχή ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ αλλά ποτέ δεν αναφέρθηκε ο λόγος της Καστέλλας.
 
Ο Διάδοχος Κωνσταντίνος ενθουσιασμένος με τα αποτελέσματα μιλάει περί τεχνολογίας που δύναται να είναι "όπλο" όχι μόνο για το Ναυτικό αλλά και για τον στρατό. Υπογράφει "Πρωτόκολλο συνεργασίας" σύμφωνα με το οποίο στρατιώτης θα φέρει στην ράχη του φορητή συσκευή η οποία αντί κεραίας θα "επικοινωνεί" με χάρτινους αετούς που θα ίπτανται την ώρα της μετάδοσης ή  αντί αετού, αεροστάτου υδρογόνου.
Και η εφευρητικότητα πάει ακόμα περισσότερο:
Ο Διάδοχος μιλάει για τηλεκίνηση μέσω της συσκευής Μπρανλί του αερόστατου, της τοπίλλης του υποβρυχίου. Μέχρι εκείνη την στιγμή μιλούσαν απλά για τηλεγραφεία άνευ συρμάτων.
 
Η πρώτη επίσημη εκπομπή ανάμεσα σε τρία πολεμικά πλοία (θωρηκτά «Υδρα», «Σπέτσαι» και «Ψαρά») δεν γίνεται παρά το 1909, ενώ ο πρώτος επίγειος σταθμός ασυρμάτου λειτούργησε το 1911 στο Θησείο, όπου οι δοκιμές είχαν αρχίσει από το 1906.
 
Ο Μπρανλί (ή Μπρανλύ) θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους εφευρέτες στην Γαλλία.
Σχολεία, ιδρύματα, πλατείες, οδοί, γραμματόσημα φέρουν το όνομά του.
Στην χώρα μας είναι σχεδόν άγνωστος.
Τρέχον τραγούδι:
Φόρτωση ...
Ακούσετε με δικό σας player
πατώντας πάνω στα εικονίδια:
live
Go to top